Blog
4 sierpnia 2020
Kara umowna jako koszt uzyskania przychodu

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów (art. 15 ustawy o cit). Ustawa o cit przewiduje jednak szereg wyjątków, które zostały enumeratywnie wymienione w art. 16 ust. 1.

Katalog zawarty w art. 16 ust. 1, wymienia wydatki, które nie mogą być zakwalifikowane do kosztów uzyskania przychodu. W tej grupie znalazły się miedzy innymi kary umowne i odszkodowania z tytułu wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług oraz zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług (pkt. 22).

Katalog o którym mowa powyżej jest katalogiem zamkniętym, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że wymienione w nim wyjątki powinny być interpretowane ściśle. Co oznacza, że wyłączeniu ustawowemu podlegają jedynie kary umowne i odszkodowania wskazane ściśle w niniejszym przepisie ustawy. Inne rodzaje kar umownych nie zaliczają się już do katalogu wyłączeń.

Błędem natomiast jest kwalifikowanie do art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o cit wszelkich kar umownych i odszkodowań, zamiast jak wynika z tego przepisu kar umownych i odszkodowań ze ściśle określonych tytułów. Przyjęcie poglądu, że kara umowna lub odszkodowanie ze swej istoty nie mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów, czyniłoby regulację zawartą w art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawa o cit zbędną. Od kary umownej z tytułu wadliwie wykonanej usługi należy odróżnić także częściowe jej niewykonanie, które nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 16 ust. 1 pkt 22 i podobnie jak niewykonanie umowy lub odstąpienie od niej powinno być kwalifikowane w kontekście art. 15 ust. 1 (zob. szerzej: B. Dauter (w:) S. Babiarz, L. Błystak, B. Dauter, A. Gomułowicz, R. Pęk, K. Winiarski, A. Wrzesińska – Nowacka, Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz, Wrocław 2013, s. 683 – 689).

Należy przyjąć, że istnienie możliwości zakwalifikowania kary umownej (innej niż wskazana w art. 16 ust. 1 pkt 22) jako kosztu uzyskania przychodu w sytuacji spełnienia przesłanki wyrażonej w art. 15 ust. 1, tj. poniesienia kosztu w celu osiągnięcia przychodu lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodu.

Kwestionowanie przez organy podatkowe jako kosztów uzyskania przychodu innych kar umownych lub odszkodowań niż wskazane w omawianym przepisie należy ocenić negatywnie i w razie potrzeby odwoływać się od decyzji wydanych na tej podstawie.

Zobacz więcej