Blog
7 października 2020
Informacja jako najlepsza ochrona konsumenta w czasach nowoczesnych technologii

Obecnie nowoczesne technologie, w tym sztuczna inteligencja towarzyszą nam codziennie. Sztuczna inteligencja wykorzystywana jest m.in. w celach marketingowych i handlowych.

Jednym z przykładów zastosowania sztucznej inteligencji jest personalizacja. Personalizacja jest procesem dostosowywania przedstawianych czyli inaczej wyświetlanych informacji, ofert i reklam pod indywidualnego odbiorcę.

Dostosowywanie przez sztuczna inteligencje informacji pod konkretnego konsumenta z jednej strony ma wiele korzyści, ale z drugiej strony niesie za sobą zagrożenia – zjawisko to sprzyja bowiem manipulacji.

Sztuczna inteligencja zbiera, przetwarza oraz wykorzystuje wiedzę o konsumencie do tworzenia indywidualnych reklam, ofert i cen odzwierciedlających jego indywidualne cechy. Obecnie sztuczna inteligencja zbiera o nas dane nie tylko dotyczące naszego wieku, miejsca zamieszkania, wykonywanego zawodu czy wykształcenia, ale pozyskuje informacje o stanach emocjonalnych, zainteresowaniach, środowisku w jakim się wychowaliśmy (w przypadku udostepnienia zdjęć dzieci). Skrajnym przykładem jest pozyskiwanie i wykorzystywanie wiedzy o słabościach danej osoby np. poprzez analizę jej wpisów, udostępnianych zdjęć, filmów lub cytatów na profilach w mediach społecznościach. Następnie dzięki technikom analitycznym i predykcyjnym tworzone są profile poszczególnych konsumentów i dopasowywane pokazywane informacje, oferty i reklamy.

Niniejsze zjawisko może zagrażać autonomii woli człowieka. Pozyskana przez AI szeroka wiedza o osobie oraz poddanie tej wiedzy analizie pozwala prognozować zachowania i przygotowywać silnie perswazyjne dla danej osoby reklamy bądź oferty. Człowiek nieświadomy tych zjawisk staje się marionetka w rękach sztucznej inteligencji. Należy uświadomić sobie, że po jednej stronie ekranu jest człowiek, a po drugiej robot o sztucznej inteligencji i nieskończonych możliwościach analitycznych. Trudno mówić tu o równowadze sił. Jedynie posiadanie informacji może dać konsumentowi narzędzie do ochrony jego autonomii.

Spotykamy się dziś także ze zjawiskiem personalizacji cen, które polega na dostosowaniu ceny produktu pod danego konsumenta. Sztuczna inteligencja dostosowuje cenę tak, aby każdy zapłacił cenę maksymalną jaką jest skłonny zapłacić za dany produkt. Oznacza to, że ten sam produkt ma inną cenę w zależności od profilu osoby, której jest przedstawiany. Więcej informacji o personalizacji cen w następnym artykule.

Najlepszą ochrona konsumenta w czasach nowoczesnych technologii jest więc informacja. Dzięki informacji konsument ma szanse samodzielnie podejmować korzystne dla siebie decyzje i nie dać sobą manipulować. Informacja wzmacnia autonomię wyboru konsumenta. W mojej ocenie konsument w szczególności powinien być informowany o personalizacji cen tzn. o tym że cena została dostosowana do jego indywidualnych cech lub preferencji. W tym kierunku idzie prawodawstwo UE. Projekt dyrektywy 2019/2161 przewiduje wprowadzenie do wykazu informacji, które przedsiębiorca jest zobowiązany przekazać konsumentowi przed zawarciem umowy na odległość, dodanie obowiązku poinformowania, że „cena została indywidualnie dostosowana w oparciu o zautomatyzowane podejmowanie decyzji”. Nie jest to do końca satysfakcjonujące rozwiązanie z uwagi na jego szczątkowość, jednakże należy uznać to za dobry początek i właściwie obrany kierunek legislacyjny.

Zobacz więcej